Kamis, 31/07/2014

PT JOGLOSEMAR PRIMA MEDIA | Jalan Setia Budi No. 89 Gilingan, Banjarsari, Surakarta | Telp. 0271-717141, 0271-720496 dan 0271-741926 | Fax. 0271-741696 | website : www.joglosemar.co | email : harianjoglosemar@gmail.com

Gurit, Ngandhut Pitutur kang Luhur

  • strict warning: Declaration of views_handler_filter::options_validate() should be compatible with views_handler::options_validate($form, &$form_state) in /home/joglosemar/public_html/sub_edisicetak/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 607.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter::options_submit() should be compatible with views_handler::options_submit($form, &$form_state) in /home/joglosemar/public_html/sub_edisicetak/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 607.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_boolean_operator::value_validate() should be compatible with views_handler_filter::value_validate($form, &$form_state) in /home/joglosemar/public_html/sub_edisicetak/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter_boolean_operator.inc on line 159.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_row::options_validate() should be compatible with views_plugin::options_validate(&$form, &$form_state) in /home/joglosemar/public_html/sub_edisicetak/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_row.inc on line 134.
  • strict warning: Declaration of views_plugin_row::options_submit() should be compatible with views_plugin::options_submit(&$form, &$form_state) in /home/joglosemar/public_html/sub_edisicetak/sites/all/modules/views/plugins/views_plugin_row.inc on line 134.

Minggu, 23/06/2013 09:00 WIB - Ahmad Yasin Abdullah

Kutha Sala pranyata pancen pantes menawa kawastanan dadi gudhanging budhaya luhur bangsa. Amarga seni lan budaya kang pinilih lan wus diakoni ing donya isih tansah diuri-uri lan digladheni kanthi telaten. Budhaya kang adi luhung iku mau yaiku wiwit saka beksan, pedhalangan, nganti geguritan. Eloke maneh kaya dene beksan lan pedhalangan babagan geguritan kuwi uga nduweni kautaman kaya dene tembang.
Miturut kandhane seniman gurit, Indah Nur Hadiani,  kanggo nglestarekake Basa Jawa kang dadi warisan budaya luhur,  sejatine kudu diwiwiti nalika manungsa isih bocah. Nanging, saiki wus langka keluarga kang mbiasakake pitutur jawa ing dalem. Mula, kanggo narik minat para warga mbudidaya Basa Jawa, seniman kelahiran Semarang, 30 Maret 1958 iku nggunakake geguritan dadi lantarane.
Sejatine, gurit kudune bisa mlebu dadi ekstrakurikuler ing sekolah wiwit SD nganti teka SMA. Amarga, akeh manfaate kanggo bocah-bocah.
“Amarga, Gurit iku lantaran kang luwes kanggo ngandhaake perkara kang nyata lan ora katon mata wae bisa. Kajaba iku, gurit iku intisarining aksara kang ngandhut pitutur kang luhur. Malah, para panggurit kuna bisa gawe geguritan saben aksarane nduweni wos kang mentes lan jangkep filosofine,” jlentrehe Indah marang Joglosemar, Jumat, (21/6).
Indah njelasake yen geguritan yaiku karya cipta sastra kang ditulis ing Basa Jawa kanthi bebas lan ngandhut kaagungan estetika kang bisa kanggo ngungkapake pengalaman jiwa, paugerane persis kaya dene puisi nanging nganggo Basa Jawa.
“Contone Serat Centhini iku uga mlebu perangane gurit kuna. Lan geguritan kang ditembangake bisa dadi macopat. Ora mung kuwi, gurit uga bisa nggunakake basane cah saiki kanga ran basa alay, nanging mlebune ing gurit limbukan,” pratelane dheweke.
Miturut Indah, kanthi gurit kita bisa ngungkapake fenomena kedadeyan ing lingkungane dhewe, malah ora mung kedadeyan kang saiki, nanging uga kedadeyan ing kala semana. Kaya dene sejarah kang bisa paring pangerten kang becik marang manungsa. Kaya dene gurit karyane Indah kang asesirah Tembang Gunung Dana Raja iki:

Tembang Gunung Danaraja

Sapa kang wus wani kumlancang
gawe rajapati iki
ati iki kepingin
muter lakune srengenge bali mangetan
dimen kabeh pangucap luhur nora katingkes kahanan
bagaskaraku rembulanku lintang panjersoreku
mirengna pangrintihku
nyawang
urube blencong mobat mabit nerak kahanan
negara mosak masik
wewaler
ukum
tatanan
nora cetha unjere
jarah rayah lemah tanah bumi pusaka
pitenah ngelar glagah
ngumbar daredhah
pangarsa amung godhog ngudang
banda donya
gandrung eseme dampar kencana
kawula urip kesrakat
mlarat
kagudhag sayuta memala
datan pinayungan adiling kawicaksanan
suhing nagari mblendre ing janji
Sunan Kudus nimbang tresna sasisih
emban cindhe emban siladhan

Nyamat ngruntik ati
utang getih saur getih utang pati saur pati
ludira angliyak nggembol mawa
murub mbranang ngobong kesumat

Penangsang
manungsa gawe remuke batin donya katresnanku
entenana wektumu wus pungkes nyawa

Aku bakal mbabar sumpah
pasrah raga bandha donya raja brana
marang sapa kang bisa
nigas gulu nyengkiwing sirahe Penangsang

Langit
Bumi
Seksenana sumpahku
wiwit wengi iki
Ratu Kalinyamat bakal pasa raga
udal rekma tanpa busana
tumeka wutahing getih katingkese gulu gumlundhunge sirah Penangsang

Penangsang
getihmu bakal dak anggo jamas rekmo
sirahmu bakal dak anggo kesed
ing korining pesanggrahan
Gunung Danaraja

Puncak Solo , 30 maret 2013
dening : Indah Nur Hadiani

Indah njlentrehake bilih gurit iki sejatine nyritakake sejarahe Ratu Kalinyamat, putri Sultan Demak ing Abad 16 kang kuciwa lan mendem lara ati marang Aria Penangsang. Amarga kangmase, Sultan. Prawoto lan bapane, Sultan Hadiri diperjaya dening Penangsang.
“Ing kala semana paugeran kanggo Kraton gedhe masalah hukum dikuwasani dening Sultan Kudus. Mula, Nyai Nyamat golek keadilan marang Sultan Kudus nanging jawabane Sultan Kudus kang ngeloni murid kinasihe yaiku Penangsang malah sansaya gawe tambah kuciwa lan lara atine. Nyai Nyamat ngucap sumpah bakal nyerahake pesugihane, bandha dunya, lan raja brana marang sapa wae kang bisa nugel gulune Aria Penangsang. Lan dheweke bakal nglakoni pasa raga, ngudar rekma, tanpa busana ing Gunung Danaraja,” pungkasane dheweke.

Ahmad Yasin Abdullah